Logo Vertalersgeluktournee

Vertalersgeluktournee in Groningen: Vertaalkriebels!

14.04.2017 - by Sanne van der Meij

Op maandag 10 april streek de Vertalersgeluktournee van het Nederlands Letterenfonds neer in Groningen. De vertalers van de voor de Europese Literatuurprijs 2017 genomineerde boeken vertellen in boekhandels over hun vertalingen. Zo kunnen lezers en andere geïnteresseerden kennismaken met het vertalersvak en vooral met het bijbehorende vertalersgeluk. De Vereniging van Nieuwe Vertalers (VvNV, voorheen Vertaalkriebels) verzorgt telkens een interactieve entr’acte, waarbij het publiek eens in de huid van de vertaler mag kruipen.

 

De Vertalersgeluktournee in Groningen

De Vertalersgeluktournee startte op 5 april in Haarlem en reist via Groningen nog door naar Amsterdam, Utrecht, Nijmegen en nogmaals Amsterdam. De ontvangende boekhandel in Groningen was Godert Walter. Vanwege de beperkte ruimte in de winkel zelf werd de avond georganiseerd in de openbare bibliotheek aan de Oude Boteringestraat (Groninger Forum).

Vertalers Molly van Gelder, Annemarie Vlaming en Harrie Lemmens waren van de partij. Samen met Eline Jongsma, vertaler uit het Zweeds en Noors, verzorgde ik vanuit de VvNV een entr’acte.

Genomineerde boeken Europese Literatuurprijs

Vakantie

Vooral de bijdrage van Annemarie Vlaming, vertaler uit het Duits, is mij bijgebleven (niet in de laatste plaats omdat het boek mij erg aansprak: Ons soort mensen van Juli Zeh – zulke boeken wil ik ook vertalen!).

Vlaming vergeleek het maken van een boekvertaling met een vakantie. Eerst moet je wennen aan je vakantiestek en aan je reisgenoten, maar na verloop van tijd wil je niet meer weg. Ik hoorde in het publiek hier en daar gemompel opgaan dat het ‘na drie weken op elkaars lip te hebben gezeten op een Franse camping wel weer welletjes was’. Desalniettemin vind ik het een geslaagde vergelijking. Als je begint met een vertaling voelt het nog wat onwennig, maar als je voor de zoveelste keer meneer C. tegenkomt op de ‘camping’ in U. (want je neemt de gehele tekst en je vertaling vele malen door) raak je steeds vertrouwder met het boek. Je blijft aan je vertaling schaven en steeds kom je iets dichterbij een eindresultaat, waarin (bijna) alles klopt, voor nu (want je kunt eigenlijk wel eeuwig blijven schaven).

Vertaalexperiment – vertaalkriebels!

De Vertalersgeluktournee biedt ook nieuwe vertalers de gelegenheid om van zich te laten horen. Tussen de verhalen van de drie genomineerde-boekenvertalers door hielden Eline (op de foto rechts) en ik namens de VvNV een vertaalexperiment om wat vertaalkriebels op te wekken bij het publiek!

We hadden een vertaalprobleem gekozen uit een toneelstuk dat Eline op het moment uit het Noors vertaalt (Tilbakekomstene van Fredrik Brattberg). We gaven een korte introductie van het stuk en lieten het publiek daarna stemmen op verschillende opties. Verschillende mensen kregen het woord, waarna er nogmaals werd gestemd, om te kijken of het publiek zijn mening misschien inmiddels had bijgesteld.

Eline Jongsma - vertaler uit het Zweeds en Noors
Konfirmasjon

We hadden de kwestie vooraf besproken en waren er zelf nog niet over uit. Wie weet zou er een goede ingeving vanuit het publiek komen of dacht het publiek er heel anders over dan wij. Ik ga de vertaalkwestie hier niet uitgebreid uit de doeken doen – Noors is nu eenmaal niet mijn vakgebied, dus ik kan de achtergrond niet goed genoeg schetsen – maar samengevat ging het om de vertaling van het woord konfirmasjon, een soort belijdenis die zo’n beetje alle Noorse kinderen op hun zestiende doen, in combinatie met een cadeau dat het personage al dan niet bij die gelegenheid had gekregen.

 

Belijdenis

De ‘belijdenis’ is hier minder gangbaar dan de konfirmasjon is in Noorwegen. De vraag is of in het Nederlands ‘belijdenis’ te nadrukkelijk religieus is (het stuk heeft geen religieuze ondertoon) en je dus eventueel een andere gelegenheid zou moeten nemen. Daarnaast is het hier niet heel gangbaar om belijdenis te doen en vervolgens een heleboel cadeaus te krijgen. Iemand vond het betuttelend om het weg te laten of aan te passen (goed punt). Maar zou het in het Nederlands niet een te grote rol gaan spelen? Een belijdenis maakt van het gezin meteen een religieus gezin, terwijl er bij de personages thuis bijvoorbeeld niet wordt gebeden voor het eten en de belijdenis duidelijk werd gedaan omdat iedereen het doet.

Tijdens een eerste stemming waren de meningen nog enigszins verdeeld (één stem voor ‘vormsel’, de meeste stemmen voor ‘belijdenis’ en een aantal stemmen voor ‘andere gelegenheid’). Maar na een korte discussie stemde het gehele publiek voor ‘belijdenis’. Een mooi voorstel vanuit het publiek was ‘belijdenisfeest’, waarbij het cadeau wat meer wordt gelinkt aan het geheel. Eline en ik gaan binnenkort nog eens de opties doornemen, want wij zijn er nog niet uit!

Bedankt, Vertalersgeluktournee, voor het ontvangen van de nieuwe vertalers!

Meer weten over de Vertalersgeluktournee van het Letterenfonds? Zie www.vertalersgeluk.nl voor de deelnemende boekhandels en de data waarop de tournee nog te bezoeken is.

Category : blog, verslag